MERT DAVUT/BAŞAK ERKALAN KÖPRÜBAŞILI – Axiom Space Üst Yöneticisi (CEO) Jonathan Cirtain, kendi uzay istasyonları için üretimini tamamlama aşamasında oldukları iki modülü 2028 ve 2029 yıllarında fırlatacaklarını belirterek, “Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) 2030’dan önce emekliye ayrılması planlanmıyor. Dolayısıyla ISS hizmet dışı bırakılmadan önce biz yörüngede ve operasyonel durumda olacağız.” dedi.
Anadolu Ajansının “Global İletişim Ortağı” olduğu, Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) tarafından düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ile SAHA İstanbul’un eş ev sahipliğinde Antalya NEST Kongre Merkezi’nde yapılıyor.
Cirtain, burada AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, yapay zeka kullanımına ilişkin güvenliğin nasıl ele alınması gerektiğinin merak edildiğini söyledi.
Sadece öncü yapay zeka modellerinin değil, işlem gücünün nasıl birleştirildiğine dair gelişmelerin de sunduğu pek çok fırsat olduğunu dile getiren Cirtain, “Anthropic ve OpenAI gibi şirketlerin geliştirdiği öncü modeller yanında bize fayda sağladığına inandığım başka türde yapay zeka araçları da var. Uzayda üretilen verileri daha etkili şekilde kullanabilmemiz için bu yetenekleri uzaydaki araçların operasyonlarında devreye sokan modeller de var.” diye konuştu.
“ABD hükümetinin savunma duruşu Axiom Station’ın faaliyet planlamasından bağımsız”
Cirtain, bir uzay ekonomisi oluşturma yarışı olduğunu belirterek, mikro yer çekimini kaynak olarak kullanabildiklerini ifade etti.
Değerli kaynaklar bulunduğunda insanların bunları kendi faydalarına kullanmak istenmesinin doğal olduğunu belirten Cirtain, “ISS, mikro yer çekiminin kullanım alanlarını göstermek için 25 yıllık bir araştırma ve geliştirme süreci yürüttü. Şimdi, bu mikro yer çekimi yeteneklerini dünyadaki insanların yararına kullanma zamanı. Dolayısıyla bu yarışın, kaynakların kullanımı için olduğunu düşünüyorum.” ifadesini kullandı.
Cirtain, Ay’ın keşfi ve oradaki kaynaklar konusunda ABD, Avrupa, Japonya ve Kanada arasında jeopolitik bir yarış olduğunu dile getirerek, dolayısıyla uzayda bulunmak için heyecan verici bir dönemin yaşandığını söyledi.
ABD Uzay Kuvvetlerinin yörüngede “uzay kontrol silahları” bulundurmasını değerlendiren Cirtain, “Bence ABD hükümetinin savunma duruşu kapsamında yapabilecekleri, Axiom Station’ın faaliyet planlamasından bağımsızdır. Yörüngesel enkaz konusu, uzayda araçları uçururken kesinlikle dikkat edilmesi gereken bir durum.” diye konuştu.
Daha fazla uzay aracı konuşlandırıldıkça, alçak yörüngenin kullanımını yönetme konusunda daha gelişmiş yöntemlere sahip olunması gerekeceğini söyleyen Cirtain, bu kaynağı akıllıca kullanacaklarını ve uzayda çarpışma riskini ya da kaçınma manevralarını artıracak şekilde yörüngeyi aşırı doygunluğa ulaştırmamayı umduklarını dile getirdi.
“ISS hizmet dışı bırakılmadan önce yörüngede olacağız”
Cirtain, ISS’nin yerini alacak hizmetlerin tedariki için NASA’dan talep beklediklerini, kendi uzay istasyonlarını inşa etmek için öz sermayelerini kullandıklarını ifade etti.
Şu anda üretimini tamamlama aşamasında oldukları iki modül bulunduğunu belirten Cirtain, “Bu iki modülü 2028 ve 2029’da fırlatacağız. ISS’nin 2030’dan önce emekliye ayrılması planlanmıyor. Dolayısıyla ISS hizmet dışı bırakılmadan önce biz yörüngede ve operasyonel durumda olacağız.” dedi.
“Artık ticari uzay istasyonlarına ihtiyaç duyuluyor”
Cirtain, ISS’nin, mikro yer çekiminin nasıl kullanılabileceğini ortaya koyarken ticari ürün üretmek yerine insanlar için gerçek değeri olan ürünler için araştırma yaptığını söyledi.
Buna en büyük örneğin, kan kanseri tedavisine yönelik ilaç olduğunu belirten Cirtain, şu bilgileri verdi:
“Uzayda üretildiğinde, hastalar üzerinde dünyada üretilmesine kıyasla daha etkili oluyor. Uzayda yetiştirilen kristaller dünyada yetiştirilenlerden daha iyi. Bu süreç daha iyi bir ilaç ortaya çıkardı. Bu ilacı uzayda üretebilirseniz, bunun sonucunda hastalar daha fazla fayda görebilir. Dolayısıyla bu, mikro yer çekiminin faydalarına yalnızca bir örnek. Artık ticari uzay istasyonlarına, insanların bu kapasiteden yararlanabilmesi için bu ürünleri gerçekten üretebilmek amacıyla ihtiyaç duyuluyor.”
Türkiye ile üniversite işbirliği
Cirtain, Axiom Space’ın “Üniversite İttifakı” adında oluşturduğu yapıyla, Türkiye’deki üniversitelerle araştırma programları geliştirmek için işbirliği yaptığını ifade etti.
Gerekli araştırma yükünü nasıl üreteceklerine, yer tabanlı bir deneyi uzay tabanlı bir deneye nasıl dönüştürebileceklerini anlamalarına yardımcı olduklarını dile getiren Cirtain, şunları kaydetti:
“Bu yükü görevlendirmek ve çalışmayı yürütmek için onlarla birlikte çalışıyoruz. Dolayısıyla bunu devam eden bir ilişki olarak görüyoruz. Türkiye’deki uzay ekosistemi genişledikçe, Axiom Space ile buradaki sanayi arasında daha fazla işbirliği fırsatı ortaya çıkacağını düşünüyoruz.”
